Çapraz bağlı polietilen, moleküler bağ yapısı değiştirilmiş bir polimerdir. Etilenin yüksek veya düşük basınç altında polimerleştirilmesiyle üretilir. Tüm polietilen malzemeler arasında en yoğun olanıdır ve yüksek sıcaklıklara, agresif kimyasal ortamlara ve mekanik strese karşı dayanıklıdır.
Günümüzde, plastik ürünlerin yaygın kullanımıyla birlikte, çelik boruların yerini plastik boruların almasıyla gerçekten devrim niteliğinde değişiklikler yaşanıyor. Bu nedenle, birçok amatör su tesisatçısı, çapraz bağlı polietilen su tedarik borularını kendileri monte etmeyi gerekli bulabilir.
Bu makalede aşağıdaki konularla ilgili tüm bilgileri bulacaksınız. teknik özellikler Bu ürünlerden bazılarını ele alalım. avantajlar ve dezavantajlarHangi anlarda gereklidir? Seçim yaparken dikkatli olun..
Ayrıca, çizimler ve video eğitimleri de dahil olmak üzere, polietilen su borularının montajına ilişkin ayrıntılı talimatları incelemenizi öneririz.
- Çapraz bağlı polietilen boruların teknik özellikleri
- Boru üretim teknolojisi ve malzemenin fiziksel özellikleri
- Şimdi özelliklerine bakalım.
- Soğuk su tedarik boruları
- Sıcak su temini ve ısıtma için
- Avantajlar ve dezavantajlar
- Kurulum talimatları
- Hangi alete ihtiyaç var?
- Su temini için çapraz bağlı polietilen borular nasıl seçilir?
Çapraz bağlı polietilen boruların teknik özellikleri
İstatistikler, ülkedeki tüm sıhhi tesisat sistemlerinin dörtte birinden fazlasının PEX kullanılarak yapıldığını gösteriyor. Peki polietilen boruların bu kadar popüler olmasının sebebi ne? Gelin teknik özelliklerine bakalım:
| Göstergelerin adı | Boyut |
| Özgül ağırlık, g/cm3 | 0.932 |
| Elastikiyet modülünün değeri, mPa (N/mm)2) | 605 - 909 |
| Isı iletkenlik katsayısı, W | 0.405 |
| Çekme akma dayanımı, MPa | 17.8 |
| Kopma anındaki bağıl uzama, % | 349 |
| 100 dereceye kadar ısıtıldığında boyutlardaki sapmaO, % | 3 |
Polietilenin çapraz bağlanma seviyesi, üretim yöntemine bağlıdır ve şu şekilde olmalıdır:
- %70 — PEX-a;
- %65 — PEX-b;
- %60 — PEX-c.

Su temin tesisatlarında kullanılan polietilen boruların homolog boyut aralığı aşağıdaki ölçüleri içermektedir:
10x1.4 - 12x1.8 - 16x2.2 - 20x2.8 - 25x3.5 - 32x4.4 - 40x5.5 - 50x6.9 - 63x8.6.
Bu noktada, bu seriye ara verilmesi gerekiyor çünkü diğer boyutlar apartman dairelerinde ve özel evlerde kurulum için neredeyse hiç kullanılmıyor.
Polietilen ürünler çeşitli uzunluklarda mevcuttur; en yaygın olanları 200, 400 ve 600 metrelik rulolardır. Perakende dağıtımını kolaylaştırmak için, borunun yüzeyine bir ölçek cetveli uygulanmıştır, bu da gerekli miktarın kolayca ölçülmesini sağlar.
Boru üretim teknolojisi ve malzemenin fiziksel özellikleri
Bu ürünlerin imalatında kullanılan malzeme granül polietilendir. Bir hazneye yüklenir ve tamamen eriyene kadar ısıtılır. Daha sonra kütle, basınç altında bir şekillendirme başlığına beslenir. Başlık, üretilen ürünün boyutuna karşılık gelen halka şeklinde bir yarık şeklinde çıkar.
Çapraz bağlı polietilen presleme aleti değiştirilebilir ve üretim programına bağlı olarak takılır. Yüksek sıcaklıklarda çalıştığı için aletin sürekli soğutulması gerekir. Bu, iç su kanalları aracılığıyla sağlanır. Sıvı bu kanallardan geçerken ısınır ve çalışma alanından bir miktar ısıyı uzaklaştırır.
Şekillendirme başlığının çıkışında, borunun ucu bir çekici tarafından tutulur ve kontrollü bir gerilim altında makineden çıkarılır. Boyutsal doğruluğu sağlamak için ürüne basınçlı hava enjekte edilir. Genişleyen basınç, henüz plastik haldeki kütleyi şekillendirme bölümünün duvarlarına doğru bastırarak ürünün nominal boyutunu sağlar.
Üretim sürecinde, üretilen ürün hakkında eksiksiz bilgi içeren işaretler dış yüzeye uygulanır.
Şimdi özelliklerine bakalım.
Çapraz bağlı polietilen nedir? Bu malzemenin ham maddesi etilen gazıdır. Kimyasal formülü C2H4 olup, iki karbon molekülü ve dört hidrojen molekülü içerir. Yapısal olarak, karbon molekülleri iki bağa, hidrojen ise bir bağa sahiptir. C molekülleri birbirine bağlıdır ve her biri iki hidrojen molekülüyle bağ oluşturur. C=C bağlarından biri diğerinden daha güçlüdür.

Birbirleriyle bağlanmaya başladıklarında makromoleküller oluşur, bu olaya çapraz bağlanma denir ve malzemeye çapraz bağlı polietilen adı verilir. Malzeme amorf olmasına rağmen, bu süreç kristal kafes oluşumuna benzetilebilir.
Polimerizasyon süreci çeşitli koşullar altında gerçekleşir, başlıca koşullar şunlardır:
- yüksek sıcaklık;
- yüksek tansiyon;
- Radyasyona maruz kalma.
Maruz kalma yöntemine bağlı olarak farklı tipte polietilen elde edilir.
Polietilen, aşağıdaki özelliklere sahip termoplastik bir malzemedir:
- Önemli katman kalınlığında opaklık.
- -60 ile -270 derece arasındaki sıcaklık aralığında kristalleşme yeteneği.
- Su geçirmezlik özelliği.
- Normal şartlar altında, bu madde organik çözücülerde çözünmez.
- 80 derecenin üzerindeki sıcaklıklarda, aromatik hidrokarbonlara ve halojen türevlerine maruz kaldığında şişme ve ardından çözünme özelliğine sahiptir.
- Polietilen alkalilere, asitlere ve tuzlara karşı dayanıklıdır. 60 santigrat derecenin üzerindeki sıcaklıklarda nitrik veya sülfürik asit tarafından kolayca tahrip edilebilir.
- Yüzeyin aktif oksitleyicilerle işlenmesiyle, yüzey ıslanabilir hale gelir ve bu da polietilen malzemelere yapışmayı mümkün kılar.
Tüm plastikler arasında polietilen, ekstrüzyon veya enjeksiyon kalıplama yöntemiyle su tedarik borularının üretiminde en yaygın olarak kullanılır. Sıkıştırma kalıplama yöntemi ise 6 ila 300 milimetre arasındaki çaplar için kullanılır ve bir makaraya sarılarak bobin haline getirilebilir.
Bu, uzun ve kesintisiz su tedarik sistemi bölümlerinin kurulmasına olanak tanıyarak inşaat işlerinin verimliliğini artırır.
Santrifüj döküm yöntemi kullanılarak büyük çaplı borular (1.300 milimetreye kadar) üretilir. Granül halindeki malzeme döküm makinesine yüklenir ve gerekli sıcaklığa kadar ısıtılır.
Tambur kendi ekseni etrafında dönmeye ayarlanmıştır. Santrifüj kuvveti, erimiş malzemeyi tambur duvarları boyunca eşit şekilde dağıtır ve soğudukça ürün oluşur.
Polietilenin özellikleri, ondan üretilen ürünlerin çok çeşitli amaçlar için kullanılmasına olanak tanır.
Soğuk su tedarik boruları
Düşük yoğunluklu polietilen (HDPE) borular, soğuk su boru hatlarında kullanılır. Sıcaklık limitleri 40 santigrat derecenin üzerinde değildir. Metal muadillerine kıyasla çeşitli avantajlar sunarlar:
- Dayanıklılık. Basınçlı ve yerçekimli (kanalizasyon) su sistemlerinde kullanılan HDPE borular 50 yıla kadar dayanabilir.
- Esneklik. Bu özellik, boru hatlarını donmaya karşı korur. Donmuş suyun etkisiyle genleşirler ve çözüldükten sonra orijinal boyutlarına geri dönerler. Bu durumun ancak tasarımcıların boru hattının kurulum derinliğini yanlış hesaplamaları halinde ortaya çıkabileceği, aksi takdirde tesisin işletme ömrünün kesintiye uğrayacağı unutulmamalıdır.
- HDPE boruların korozyon direnci, özellikle bataklıklarda olmak üzere zorlu koşullarda su temin sistemlerinin döşenmesinde ve aşındırıcı sıvıların taşınmasında kullanılmalarına olanak tanır. Kullanım ömürleri neredeyse hiç değişmez.
- Çevre dostu olması, temiz içme suyu temini için HDPE boruların kullanımına olanak tanır.
- Kurulum kolaylığı, inşaat sırasında yüksek verimlilik sağlar.
- Bu tür su boru hatlarının kullanımının ekonomik verimliliği, daha düşük fiyatlar ve avantajlı lojistik sayesinde sağlanmaktadır.
HDPE borular 40 ila 800 milimetre arasında değişen çaplarda üretilmektedir. Rulo halinde veya 11,5 metreye kadar düz boru şeklinde temin edilebilirler. Yerçekimiyle beslenen sistemler için borular soket tipi tasarımla üretilmektedir.
Sıcak su temini ve ısıtma için
Bu konuyu incelemeye başlamadan önce, HDPE ürünlerinin yüksek yoğunluklu polietilenden (HDPE) üretilen benzer ürünlere göre daha yüksek mukavemet ve performans özelliklerine sahip olduğunu belirtmek isteriz.
Bu yüksek teknolojili ürünler, 95 dereceye kadar sıcaklıklara dayanabilme özellikleri sayesinde ısıtma sistemlerinde ve sıcak su temin sistemlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Artan ısıya maruz kalma ve 20 atmosfere kadar basınç koşulları altında dayanıklılığı sağlamak için, geliştirilmiş özelliklere sahip bir malzeme geliştirmek gerekli hale gelmiştir.

Çapraz bağlı polietilenden yapılmış iç mekan ısıtma ve sıcak su temin sistemlerinde, oksijen korumasının da aynı derecede önemli olduğu dişli metal bağlantılar en sık kullanılır. Ancak bu durum, bu malzemenin gizli sistemlerde kullanılmasını mümkün kılmaz. Bu tür boruların sürekli izlenmesi ve bakımı gereklidir.
Avantajlar ve dezavantajlar
Bu tür ürünlerin çok özel olumlu nitelikleri vardır:
- Bu malzeme yüksek kimyasal dirence sahip olup, bu sayede ondan üretilen ürünler asitler ve alkaliler gibi agresif ortamlara maruz kaldığında bütünlüğünü ve şeklini koruyabilir.
- Yüksek mukavemet özellikleri sayesinde önemli eğilme, darbe ve çekme kuvvetlerine dayanabilir.
- Esnek çapraz bağlı polietilen borular, geniş bir sıcaklık değişim aralığına dayanabilir. -70 santigrat derecede donmazlar. Üst ısıtma limiti +95 santigrat derecedir; bu noktada PEX ürünü uzun süreli kullanımda sarkma veya deformasyona uğramaz. Bu özellik, ek bağlantı parçaları kullanılmadan, düz çizgiden sapmalar gösteren çapraz bağlı polietilen boruların döşenmesine olanak tanır.
- Sıvı kesitten geçerken hiçbir engel oluşmaz; bu malzemenin yüzeyi neredeyse tamamen düzdür.
- Ürünün çevre dostu olması, malzemenin özelliklerinden kaynaklanmaktadır; insan sağlığına zararlı maddeler yaymaz.
Pek çok olumlu yönüne rağmen, bazı olumsuz faktörler de mevcuttur. Dezavantajlar şunlardır:
- Yüzeyde mikro hasar mevcutken oksijenin malzeme üzerindeki yıkıcı etkisi.
- Yüksek ultraviyole ışınlarının etkilerine karşı dayanıksız olması, dış su şebekelerinde kullanımını engellemektedir.
- Tesisat sistemlerinin en zayıf noktası olan ve düzenli denetim ve bakım gerektiren bağlantı noktalarında dişli bağlantıların kullanılması.
Kurulum talimatları
Söz konusu malzemenin olumlu bir özelliği olarak, sadelik gibi bir faktör daha önce de belirtilmişti. çapraz bağlı polietilen boruların montajıBu makale bu konuyu daha detaylı olarak ele alıyor. Karmaşık teknolojik ekipman gerektirmiyor.
Hangi alete ihtiyaç var?
Çapraz bağlı polietilen su temin sistemi döşenmesi özel ekipman gerektirir. Sistem uzun ömründen sonra bir daha ihtiyaç duyulmayabileceği için, günlük olarak kiralanması tavsiye edilir.
Çapraz bağlı polietilen boruların montajı için hangi aletlere ihtiyaç duyulabilir?
- Parçanın düzgün bir şekilde kesilmesini sağlamak için özel makas veya boru kesici kullanılmalıdır.
- Çapraz bağlı polietilen borunun ucunu, bağlantı ucu takılmadan önce genişletmek için bir pens genişletici kullanılır.
- İngiliz anahtarları.
- Sıkıştırma mengenesi.
- Dişli bağlantı parçalarını sıkıştırmak için kullanılan pense.
- Dış su şebekelerindeki bağlantılar için – PE boruları kaynaklamak için kullanılan bir cihaz.

- devam et;
- sıkıştırma;
- kılcal damar;
- dişli.
Kurulum genellikle iki tür bağlantı kullanılarak gerçekleştirilir:
- Sıkıştırma bağlantısı kullanılarak;
- Çapraz bağlı polietilen borular için sıkıştırma bağlantısı kullanılması;
- Dış mekan su temin şebekelerinde, uçtan uca bağlantılar için alın kaynağı kullanılır. Bu işlem, boruların zıt uçlarını hizalayan, ısıtan ve sıkıştıran basit bir kaynak makinesi kullanılarak yapılır ve güvenli bir bağlantı oluşturulur. Çapraz bağlı polietilen birleştirilmeden önce, uçların dikliği kontrol edilmelidir.
Su temini için çapraz bağlı polietilen borular nasıl seçilir?
Tesisat malzemelerinin temini, kurulum yapmayı planlayan herkes için en kritik görevdir. Aşağıdaki faktörler dikkate alınmalıdır:
- Daha yüksek fiyata rağmen, saygın markalardan ürün almaya çalışın. Bu, su tedarik sisteminizin yüksek kalitede ve uzun vadeli, sorunsuz çalışmasını neredeyse garanti eder.
- Bir ürünün orijinal olduğunu doğrulamak için satıcıdan iki belge isteyin: kalite sertifikası ve uygunluk sertifikası. Bu belgeler, sahte ürün satın almaya karşı az çok koruma sağlar.
- Gelecekteki tazminat talepleriniz için hem dijital hem de basılı satış makbuzlarını saklamanız gerekir.
- Kapalı devreler (yerden ısıtma) için gerekli boru uzunluğunu hesaplarken, borunun tek parça halinde üretilmesi olasılığını göz önünde bulundurun. Bağlantı noktasında – dağıtım manifolduna bağlantı noktasında – dişli bağlantı elemanları kullanılabilir.
- Kurulum sırasında, aşağıdaki belgelerde belirtilen tüm tasarım ve kurulum kurallarına uyulması gerekmektedir:
- SNiP 2.04.01-85, iç su temini ve kanalizasyon sistemleri ile ilgilidir.
- SNIP 2.04.01-84, su temin şebekelerinin ve dış şebekelerinin kurulumuna ilişkin kuralları düzenlemektedir.
- SNiP II-34.76, sıcak su temini ile ilgilidir.








